Instytut Pamięci Narodowej w Lublinie

W tym roku II Liceum Ogólnokształcące im. M. Konopnickiej w Zamościu obchodzi swoje 100-lecie. W związku z tym poszukujemy wszelkich śladów i pamiątek dotyczących Wandy Madlerowej, dyrektorki ówczesnego Gimnazjum Żeńskiego im. M. Konopnickiej w latach 1922–1929.

Wszystkich zainteresowanych prosimy o kontakt: agnieszka.jaczynska@ipn.gov.pl

Wanda Madlerowa urodziła się w majątku Rypczyńce na Podolu w 1892 roku. W roku 1912 ukończyła biologię na Uniwersytecie Jagiellońskim i została doktorantką profesora Bujwida, pioniera polskiej bakteriologii. Karierę naukową przerwał jej wybuch I wojny światowej. Z poznanym w czasie działalności konspiracyjnej w organizacji polskiej młodzieży akademickiej ZET mężem, lekarzem Stefanem Madlerem przeniosła się do Chocienia w Czechach, gdzie pracowała u jego boku jako pielęgniarka w obozie dla polskich uchodźców. Po wojnie rodzina Madlerów przeniosła się do Zamościa, gdzie Wanda założyła pierwsze w województwie lubelskim laboratorium bakteriologiczne. Zamknęła je po przedwczesnej śmierci męża w 1919 roku i znalazła zatrudnienie jako nauczycielka w Gimnazjum Żeńskim im. Marii Konopnickiej. W 1922 roku została jego dyrektorką. Funkcję tę pełniła do 1929 roku. Przeniosła się wtedy do Białej Podlaskiej, gdzie do wybuchu wojny kierowała Państwowym Żeńskim Gimnazjum imienia Emilii Plater. Aresztowana przez gestapo 26 czerwca 1940 roku, przez 10 miesięcy była więziona na Zamku w Lublinie.
W 1941 r. została wywieziona do Ravensbrück (nr obozowy 6010). W obozie zmobilizowała inne więźniarki nauczycielki i zorganizowała tajne nauczanie dla dziewcząt, pisząc podręczniki dla uczennic więźniarek (rękopis jednego z podręczników przechowywany jest w muzeum w Lund). W końcu lutego 1945 roku w ramach akcji hrabiego Bernardotte, w grupie kilkunastu tysięcy więźniarek została uwolniona przez Niemców i przewieziona do Szwecji. Na terenie obozu przejściowego założyła polskie gimnazjum. Później polską szkołę założyła w Sztokholmie. Zmarła w 1969 roku. Jej zmarły na tyfus w 1919 roku mąż Stefan oraz syn Zbigniew, student medycyny, żołnierz AK pseudonim „Majewski”, zamordowany przez gestapo w 1944 roku, pochowani są w Zamościu.