Nawigacja

Oddziałowa Komisja w Lublinie (stan na luty 2018 r.)

Śledztwa w toku

Zbrodnie komunistyczne.

1. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznych, polegających na zabójstwach działaczy Polskiego Stronnictwa Ludowego, do których doszło w latach 1945 – 1946 na terenie byłych województw: lubelskiego, bialskopodlaskiego, chełmskiego, siedleckiego   i zamojskiego. ( S 106.2001.Zk )

W toku prowadzonego śledztwa ustalono, że na skutek aktów terroru stosowanych wobec członków PSL, w okresie 1945 - 1946 na terenie ówczesnego województwa lubelskiego, zamordowano Kazimierza Ch., Edwarda Ch., Stanisława G., Ignacego G., Józefa G., Adama G., Zygmunta J., Józefa J., Mariana K., Stanisława K., Feliksa M., Stanisława P., Jana Henryka P., Bronisława P., Eugeniusza P., Józefa R., Stanisława S., Jana S., Władysława S., Henryka S., Wojciecha Sz., Bronisława T., Feliksa W. i Jana Z.

W sprawie przeprowadzono szeroką kwerendę archiwalną, mającą na celu zgromadzenie wszelkich materiałów wytworzonych przez ówczesne organy bezpieczeństwa i organy wymiaru sprawiedliwości, a dotyczących represji wobec dotychczas ustalonych działaczy PSL. Kwerendy w szczególności objęły akta postępowań karnych i dokumentów  z prowadzonych działań operacyjnych. Nadto przesłuchano wielu świadków w sprawie opisanych zabójstw i innych represji wobec członków PSL oraz przesłuchano ustalonych członków rodzin ofiar. Weryfikowane są interpelacje posłów i skargi władz PSL składane      w latach 1945 - 1947 w sprawie nadużyć przy głosowaniu ludowym, inwigilacji PSL i represjonowania jego członków.

Wielowątkowość śledztwa oraz bardzo obszerny materiał archiwalny powoduje, że nadal trwają czynności zmierzające do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, a w szczególności ustalenia sprawców zabójstw oraz ustalenia członków rodzin osób represjonowanych.

W toku prowadzonego śledztwa, na bieżąco, prowadzone są również czynności związane z poszukiwaniem kolejnych materiałów archiwalnych związanych z przedmiotem śledztwa. Aktualnie trwają czynności w zakresie wątków bezpośrednio związanych z przedmiotem prowadzonego śledztwa, a dotyczących zbrodni zabójstw popełnionych przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego na osobach związanych z działalnością polityczną Polskiego Stronnictwa Ludowego.

 

2. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznych, polegających na zabójstwach oraz masowych aresztowaniach i deportacji osób narodowości polskiej w latach 1939 – 1941,  z terenu ówczesnego województwa wołyńskiego, do więzień i obozów położonych na terenie ZSRR, dokonanych z powodów politycznych przez formacje NKWD, stanowiących również zbrodnie przeciwko ludzkości. ( S 97.2007.Zk )

Zebrany w sprawie materiał dowodowy odnosi się do trzech deportacji, przeprowadzonych przez formacje NKWD na osobach narodowości polskiej zamieszkałych na terenie byłego województwa wołyńskiego. Pierwsza z nich objęła osadników ( zarówno wojskowych, jak       i cywilnych ) oraz leśników i rozpoczęła się w dniu 10 lutego 1940 r. Druga deportacja przeprowadzona została w dniu 13 kwietnia 1940 r. i dotknęła rodziny jeńców wojennych       z trzech obozów specjalnych - Kozielska, Starobielska i Ostaszkowa, a także rodziny więźniów politycznych z więzień Zachodniej Ukrainy i Zachodniej Białorusi. Deportacją       tą objęto również rodziny wojskowych zbiegłych za granice. Ostatnia deportacja rozpoczęła się w dniu 29 czerwca 1940 r. i dotyczyła uciekinierów z terenów polskich, okupowanych przez Niemców.

Poza powyższymi masowymi zsyłkami, przedmiotem śledztwa zostały objęte przymusowe przesiedlenia obywateli polskich zamieszkałych w osiemsetmetrowej tzw. strefie przygranicznej. W oparciu o dotychczas uzyskany materiał dowodowy można przyjąć, iż łączna liczba obywateli polskich objętych tymi deportacjami, do więzień i obozów położonych na terenie ZSRR, wyniosła nie mniej niż 300.000 osób.

Aktualnie wykonywane są czynności zmierzające do ustalenia pełnej listy osób deportowanych, sporządzenia na potrzeby śledztwa wykaz osób deportowanych i osób już przesłuchanych w sprawie. Następnie po uzyskaniu stosownych informacji o żyjących osobach lub ich najbliższych, koniecznym będzie przesłuchanie ich w charakterze świadków   i pokrzywdzonych.

3. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznych, polegających na bezprawnym pozbawieniu wolności przez NKWD, od lipca 1944 r. do maja 1945 r., w województwie lubelskim i Sokołowie Podlaskim około 7.000 osób narodowości polskiej, w znacznej większości żołnierzy Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich, których następnie deportowano do ZSRR, gdzie na skutek złych warunków bytowych zmarło co najmniej kilkaset osób, stanowiących również zbrodnie przeciwko ludzkości. ( S 98.2007.Zk )

 

W toku prowadzonego śledztwa ustalono, iż po wejściu na tereny Polski, poza linię rzeki Bug, funkcjonariusze organów bezpieczeństwa ZSRR, przy współpracy z funkcjonariuszami tworzących się struktur Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego i Milicji Obywatelskiej, a także działaczami Polskiej Partii Robotniczej i Armii Ludowej zatrzymywali osoby podejrzewane  o działalność lub sprzyjanie niekomunistycznym organizacjom niepodległościowych. Wśród zatrzymanych byli głównie członkowie Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich, lecz także Narodowych Sił Zbrojnych i przedstawiciele konspiracyjnej administracji. Część osób, niezwiązana z organizacjami niepodległościowymi zatrzymana została za nielegalne posiadanie broni. Tylko wobec niewielkiej liczby zatrzymanych odbyły się procesy przeprowadzane przez Wojskowe Trybunały ZSRR. W tych sytuacjach orzekano kary śmierci lub długotrwałe kary pozbawienia wolności, które podlegały wykonaniu w obozach pracy     na terenie ZSRR. W zdecydowanej większości nie przeprowadzano procesów, a uwięzienie wynikało z decyzji funkcjonariuszy NKWD. Osoby pozbawione wolności miały status internowanych i w zwartych grupach umieszczane były w obozach na terenie ZSRR. Zdecydowana większość internowanych z województwa lubelskiego i części Mazowsza została wywieziona jesienią 1944 r. i zimą 1944/1945 r. w dużych transportach, liczących     po ok. 1.000 osób, w wagonach towarowych.

Na skutek bardzo ciężkich warunków już w transporcie część osób zmarło lub ciężko zachorowało. W obozach warunki bytowe były bardzo trudne, panował głód, uwięzionych zmuszano do ciężkiej pracy. W ich wyniku znaczna cześć osób zmarła, a większość chorowała. Obozy były strzeżone przez funkcjonariuszy NKWD, którzy przeważnie poprawnie odnosili się do internowanych. Począwszy od lutego 1946 r. internowani w zwartych grupach byli przewożeni do Polski, gdzie byli uwalniani. Trudniejsza była sytuacja osób skazanych przez Trybunały Wojskowe, gdyż nie było zorganizowanej żadnej akcji mającej na celu ich powrót do Polski. Musieli oni indywidualnie składać wnioski o repatriację, a część z nich została uwzględniona dopiero w 1956 r.

Ze względu na wielowątkowość śledztwa oraz obszerny materiał archiwalny nadal trwają czynności zmierzające do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, a w szczególności przesłuchania pokrzywdzonych lub ich bliskich. Czynności te prowadzone są przez prokuratorów pionu śledczego na terenie całego kraju, a w uzasadnionych przypadkach przez funkcjonariuszy policji.

 

4. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznych, polegających na zabójstwach dokonanych w okresie od lipca 1944 r. do jesieni 1956 r. w Lublinie i na terenie województwa lubelskiego, na żołnierzach AK i członkach innych organizacji niepodległościowych dokonanych przez NKWD i funkcjonariuszy UB, w szczególności zabójstw dokonanych w więzieniu na Zamku w Lublinie. ( S 92.2016.Zk )

W okresie okupacji hitlerowskiej na Zamku w Lublinie znajdowało się więzienie śledcze gestapo. Zgodnie z danymi historycznymi, przez więzienie „przeszło” wówczas około 40.000 osób. Po wkroczeniu do Lublina Armii Czerwonej więzienie pełniło dalej tę samą rolę. Początkowo administrację więzienia przejęło NKWD, następnie Departament Więziennictwa Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Jak wynika z zapisów dokonanych w księgach więziennych, pierwsi więźniowie okresu stalinowskiego zostali tam osadzeni w sierpniu 1944r. Więzienie funkcjonowało do lutego 1954 r. W tym czasie Zamek zaczęto przygotowywać na obiekt dla placówek kulturalnych. W okresie stalinowskim więzienie na Zamku miało charakter karno – śledczy. Osadzano w nim aresztowanych do spraw sądowych, głównie za działalność w organizacjach walczących na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. W piwnicach budynku administracyjnego, wykonywane były wyroki śmierci, wydawane przez lubelskie sądy. Pierwsza taka egzekucja miała miejsce w dniu 15 listopada 1944 r. Łącznie na terenie więzienia w okresie stalinowskim dokonano egzekucji około 1.000 osób. Z zapisów w księgach więziennych wynika, że w okresie stalinowskim, w więzieniu              na Zamku osadzonych było łącznie około 35.000 osób.

W toku prowadzonego postępowania podejmowane są czynności zmierzające do zebrania pełnej dokumentacji, dotyczącej funkcjonowania więzienia oraz popełnionych tam czynów.   W dalszym ciągu sukcesywnie przesłuchiwane są osoby pokrzywdzone oraz funkcjonariusze, którzy pełnili służbę w więzieniu na Zamku w Lublinie. Ze sprawy wyłączone są wątki, które bezpośrednio dotyczą poszczególnych zbrodni zabójstw popełnionych na członkach organizacji niepodległościowych, którzy więzieni byli na Zamku w Lublinie, które będą kończone w odrębnych postępowaniach.

 

5. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej, stanowiącej zbrodnię przeciwko ludzkości, polegających na fizycznym znęcaniu się w okresie od 01 marca 1945 r. do dnia bliżej nieustalonego lipca 1945 r., w Zamościu, województwa lubelskiego, nad pozbawionymi wolności byłymi członkami Batalionów Chłopskich - Kacprem O.,  i Andrzejem W.,  poprzez uderzanie po całym ciele przez funkcjonariuszy z Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Zamościu. ( S 18.2017.Zk )

Postępowanie zostało wszczęte na podstawie materiałów wyłączonych z innego śledztwa prowadzonego w Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Lublinie w sprawie zbrodni komunistycznych polegających na pozbawieniu życia w latach 1944 - 1946 przez funkcjonariuszy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego  w Zamościu, członków antykomunistycznych oddziałów niepodległościowych, a w tym Mariana U., Czesława B., Antoniego B., i Leonarda K.

W toku tegoż postępowania przesłuchano w charakterze świadka Janinę B., która zeznała, iż podczas akcji Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Zamościu przeciwko członkom oddziału antykomunistycznego mającej miejsce w nocy z 28 lutego na 01 marca  1945 r. w Wielączy – został także zatrzymany jej ojciec Kacper O. Podczas prowadzonego wówczas śledztwa funkcjonariusze Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Zamościu znęcali się nad nim – bili go do utraty przytomności. Podobnej treści zeznania złożył Wacław Z., wskazując, iż jego teść Andrzej W., który również został wówczas zatrzymany – także był bity przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego.  Śledztwo zakończono skierowaniem do Wojskowego Sądu Garnizonowego w Chełmie aktu oskarżenia. Z treści zeznań wskazanych wyżej świadków wynikało, że ich zmarli już bliscy byli pokrzywdzeni przez funkcjonariuszy komunistycznych przestępstwem znęcania się z uwagi na reprezentowane przez nich poglądy polityczne i działalność niepodległościową.

W śledztwie uzyskano relacje procesowe od osób najbliższych dla pokrzywdzonych, do akt sprawy dołączono dokumentację z postępowania prowadzonego przeciwko Kacprowi O., Andrzejowi W., Feliksowi P., Stanisławowi T., Marcinowi C., Janowi M., i Czesławowi K. Z powyżej grupy wszyscy zostali uniewinnieni przez Wojskowy Sąd Garnizonowy w Chełmie, za wyjątkiem Czesława K. Został on skazany, a w powtórnym procesie toczącym się przed Wojskowym Sądem Okręgowym w Poznaniu, wymierzono mu karę śmierci. Następnie orzeczoną karę wykonano.

W dalszym ciągu oczekuje się na realizację zleconej Naczelnikowi Delegatury IPN w Radomiu kwerendy celem ustalenia dokładnych danych personalnych sędziów wydających wyroki wobec pokrzywdzonych.

 

6. Śledztwo w sprawie dokonanej w okresie dokładnie nie ustalonym, pomiędzy 17 grudnia 1947 r., a 06 lutego 1948 r. w Łukowie, zbrodni komunistycznej, stanowiącej zbrodnię przeciwko ludzkości, polegającej na fizycznym  i psychicznym znęcaniu się nad pozostającym w stosunku zależności, zatrzymanym Albinem G. przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, którzy w trakcie śledztwa przekroczyli swoje uprawnienia, bijąc pokrzywdzonego gumami po plecach, piętach i głowie oraz umieszczając go  w karcerze. ( S 22.2017.Zk )

Podstawą prawną do wszczęcia postępowania przygotowawczego były czynności w przedmiocie badania wyroków Sądów Wojewódzkich w sprawach o stwierdzenie nieważności orzeczeń sądowych na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu       za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Z analizy akt sprawy prowadzonej przeciwko Albinowi G. wynikało, że nad pokrzywdzonym funkcjonariusze państwa komunistycznego znęcali się psychicznie i fizycznie oraz przekroczyli swoje uprawnienia, bijąc go gumami po plecach, piętach i głowie oraz umieszczając go w karcerze, przy czym czyn ten stanowił represję z powodów politycznych. Albin G. - żołnierz AK - WiN - został zatrzymany w dniu 17 grudnia 1947 r. przez funkcjonariuszy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Łukowie.

W toku podjętych czynności ustalono, że pokrzywdzony już nie żyje, więc przesłuchano w charakterze świadka jego córkę - Annę P., która jednak nie posiadała żadnej wiedzy na temat represjonowania ojca. W związku z tym koniecznym stało się zabezpieczenie dokumentów, z których wynika, że postępowanie przeciwko Albinowi G. obejmowało również inne osoby: Andrzeja K., Stanisława O., Stanisława P., Aleksandra P. i Edwarda G. Wszyscy wymienieni zostali zatrzymani w listopadzie i grudniu 1947 r., zaś w trakcie postępowania karnego, prowadzonego przez funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Milicji Obywatelskiej w Łukowie i Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Łukowie, także wobec nich stosowano niedozwolone metody śledcze. Jednocześnie ustalono, że czynności z ich udziałem prowadzili funkcjonariusze wskazanych jednostek: Stanisław K., Wacław Z., Leon R., Zenon Z., Marian M., Roman C., Marian C., Roman K. i Józef M.

W dalszym ciągu oczekuje się na wyniki kwerendy prowadzonej przez Oddziałowe Archiwum IPN w Lublinie na temat przedmiotowego zdarzenia oraz wszystkich ujawnionych pokrzywdzonych, a także ustalenie pełnych danych personalnych i udostępnienie akt osobowych funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Milicji Obywatelskiej w Łukowie i Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Łukowie.

 

7. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, popełnionej przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego  z  Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Puławach, którzy działając w celu uzyskania wyjaśnień o określonej treści, znęcali się fizycznie i psychicznie nad pozbawionym wolności Edwardem S., w czasie prowadzonego przeciwko niemu śledztwa w okresie pomiędzy 16 lutego, a 18 lipca 1946 r., w ten sposób, że bili go oraz razili prądem elektrycznym. ( S 23.2017.Zk )

Podstawą prawną do wszczęcia postępowania przygotowawczego były czynności w przedmiocie badania wyroków Sądów Wojewódzkich w sprawach o stwierdzenie nieważności orzeczeń sądowych na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Z analizy akt sprawy byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Lublinie w sprawie przeciwko Edwardowi S. wynikało, iż w toku rozprawy sądowej prowadzonej w dniu 03 października 1946 r. oskarżony odwołał swoje wyjaśnienia, które złożył podczas śledztwa. Stwierdził on, że wyjaśnienia zostały na nim wymuszone biciem i torturami w postaci rażenia prądem elektrycznym po uprzednim załączeniu przewodów do jego uszu.

W toku trwania śledztwa przesłuchano w charakterze świadka syna pokrzywdzonego – Mariana Krzysztofa S., przeprowadzono oględziny akt personalnych funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Lublinie, Puławach i Warszawie oraz MO w Lublinie: Stanisława B., Władysława G., Ryszarda Z. i Antoniego S. oraz uzyskano kserokopię kart ewidencyjnych kolejnych funkcjonariuszy: Leona D., Wacława Z., Antoniego D., Władysława P., Franciszka C., Ryszarda Z. Nadto dokonano oględzin nadesłanych przez Oddziałowe Archiwum IPN w Lublinie akt śledczych dotyczących Edwarda S., a w najbliższym czasie przeprowadzone zostaną oględziny kolejnych nadesłanych akt personalnych funkcjonariusza Antoniego D.

Aktualnie po zrealizowaniu przez Oddziałowe Archiwum IPN w Lublinie kwerendy przeprowadzono oględziny akt personalnych funkcjonariuszy ORMO o nazwiskach: K., K., S. i Z., którzy w pierwszej połowie 1946 r. w areszcie Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Puławach uczestniczyli w przesłuchaniach pokrzywdzonego Edwarda S. oraz akt oficera Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego z Puław o nazwisku B. i funkcjonariusza o nazwisku K., który w tym samym czasie pełnił funkcję strażnika w tym areszcie.

 

 

8. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, popełnionej w okresach dokładnie nieustalonych, od września 1945r. do listopada 1947 r. oraz od sierpnia 1949 r. do grudnia 1949 r., polegających na fizycznym i psychicznym znęcaniu się nad pozostającym w stosunku zależności, zatrzymanym Andrzejem M., przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, którzy w trakcie prowadzonych przeciwko niemu postępowań karnych, przekroczyli swoje uprawnienia, m. in. bijąc go oraz przetrzymując przez kilka dni w celi wypełnionej wodą. ( S 31.2017.Zk )

Podstawą prawną do wszczęcia postępowania przygotowawczego były czynności w przedmiocie badania wyroków Sądów Wojewódzkich w sprawach o stwierdzenie nieważności orzeczeń sądowych na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Z analizy akt sprawy byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Lublinie w sprawie przeciwko Andrzejowi M., wynikało, że przeciwko pokrzywdzonemu dwokrotnie, w okresach od września 1945 r. do listopada 1947 r. oraz od sierpnia 1949 r. do grudnia 1949 r., prowadzone były postępowania karne. W toku tych śledztw prowadzonych przez funkcjonariuszy Urzedu Bezpieczeństwa znęcano się nad nim m. in. w ten sposób, że bito go oraz przetrzymywano przez kilka dni w celi wypełnionej wodą. Andrzej M., został zatrzymany w dniu 25 września 1945 r., zaś prowadzone przeciwko niemu śledztwo trwało do dnia 21 grudnia 1946 r. Na podstawie akt archiwalnych ustalono jednocześnie, że czynności z udziałem pokrzywdzonemu prowadzili funkcjonariusze państwa komunistycznego: Władysław P., Piotr W., Bogdan J., Jan B., Leon R. i Konstanty L. Z wniosku Andrzeja M., o unieważnienie orzeczenia wynika nadto, że ponownie został zatrzymany w sierpniu 1949 r. w Warszawie, po czym przewieziono go do więzienia na Zamku w Lublinie. Oskarżono go o dokonanie zabójstwa członka PPR, lecz Sąd Okręgowy   w Lublinie miał go uniewinnić od popełnienia tego czynu.

Aktualnie prokurator oczekuje na realizacje kwerendy zleconej Oddziałowemu Archiwum IPN w Lublinie o przeprowadzenie kompleksowej kwerendy, dotyczącej represjonowania Andrzeja M., oraz ustalenia pełnych danych personalnych i udostępnienia akt osobowych ujawnionych funkcjonariuszy państwa komunistycznego.

 

9. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, popełnionej w dacie bliżej nieustalonej w latach 1950 – 1953,          w miejscowości Celiny Włościańskie, województwa lubelskiego, polegającej na znęcaniu się fizycznym i psychicznym nad Stanisławem K., i jego matką Władysławą Sz., przez funkcjonariuszy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Łukowie, którzy bili pokrzywdzonych po całym ciele, grozili pozbawieniem życia i spaleniem zabudowań. ( S 53.2017.Zk )

Podstawą prawną do wszczęcia postępowania przygotowawczego była korespondencja Stanisława K., w której wskazał on, iż w 1950 r. funkcjonariusze Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Łukowie aresztowali mieszkańców wsi Celiny Włościańskie należących do Armii Krajowej. To było przyczyną, iż Jan Sz., – ojczym zawiadamiającego - ukrywał się do 1953 r. W tym okresie w domu Stanisława K., funkcjonariusze organów bezpieczeństwa wielokrotnie dokonali przeszukań celem ujęcia ojczyma. Podczas tych czynności wyganiali zawiadamiającego oraz jego matkę na dwór, kazali im zimą stać przez wiele godzin boso, bili oraz grozili zabójstwem i spaleniem zabudowań, o ile nie wskażą miejsca ukrycia poszukiwanego.

Z Oddziałowego Archiwum IPN w Lublinie i z Sądu Okręgowego w Lublinie napłynęła informacja o działalności Jana Sz., w Armii Krajowej, ukrywania się przed organami bezpieczeństwa, z procesu o ujawnienie oraz postępowania o odszkodowanie  i zadośćuczynienie. Nadto w dalszym ciągu oczekuje się na realizacje kwerendy dotyczącej funkcjonariuszy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Łukowie oraz zdarzeń będących przedmiotem prowadzonego postępowania. Po uzyskaniu wnioskowanych akt niezbędnym będzie wykonanie czynności mających na celu ustalenie czy żyją wymienieni w dokumentach funkcjonariusze Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Łukowie oraz inne osoby pokrzywdzone. W razie pozytywnych ustaleń w tym zakresie, niezbędnym będzie odebranie od tych osób relacji procesowych.

 

10. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, popełnionej pomiędzy dniem 10 grudnia 1946 r., a dniem 22 marca 1947 r., w Lublinie oraz pomiędzy dniem 03 września 1948 r., a dniem 26 października 1948 r., we Włodawie, województwa lubelskiego, polegających na fizycznym i psychicznym znęcaniu się nad pozostającym w stosunku zależności, zatrzymanym Antonim D., przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, którzy w trakcie śledztw przekroczyli swoje uprawnienia, m. in. wiążąc go i wieszając głową w dół na kilka godzin, przy czym czyny te stanowiły represje z powodów politycznych. ( S 55.2017.Zk )

Podstawą prawną do wszczęcia postępowania przygotowawczego były czynności w przedmiocie badania wyroków Sądów Wojewódzkich w sprawach o stwierdzenie nieważności orzeczeń sądowych na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Z analizy materiału zawartego w aktach wynikało,      że Antoni D., został zatrzymany w dniu 10 grudnia 1946 r. w Krakowie i przekazany             do dyspozycji Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Lublinie. W trakcie przeprowadzonego następnie postępowania zakończonego wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Lublinie z dnia 31 stycznia 1947 r., stosowano wobec niego niedozwolone metody śledcze. Wkrótce potem wymieniony wyszedł na wolność, lecz w dniu 03 września 1948 r. został ponownie zatrzymany, tym razem przez Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego we Włodawie, zaś w czasie śledztwa po raz kolejny znęcano się nad nim. Postępowanie to zakończyło się wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Lublinie z dnia 10 lutego 1949 r. W toku prowadzonego śledztwa ustalono, iż Antoni D., już nie żyje, więc odebrano relację procesową od żony pokrzywdzonego – Marii D.

Aktualnie prokurator oczekuje jeszcze na realizacje w całości kwerend zleconych Oddziałowemu Archiwum IPN w Lublinie dotyczących funkcjonariuszy państwa komunistycznego, którzy w toku śledztwa przeprowadzali czynności z udziałem Antoniego D.

 

11. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, polegającej na fizycznym i psychicznym znęcaniu się ze szczególnym okrucieństwem nad pozbawionym wolności Czesławem B., w okresie od dnia 04 czerwca 1946 r. do dnia 11 czerwca 1946 r., w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Radomiu, w toku prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego, polegającym na stosowaniu niedozwolonych metod śledczych m.in. w postaci wielokrotnego bicia po całym ciele, torturowania poprzez zmuszanie do siedzenia na nodze odwróconego stołka. ( S 68.2017.Zk )

Podstawą prawną do wszczęcia postępowania przygotowawczego były czynności w przedmiocie badania wyroków Sądów Wojewódzkich w sprawach o stwierdzenie nieważności orzeczeń sądowych na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego Z analizy akt sprawy o sygn. IPN Ra 2/416 – wynikało, iż wobec pokrzywdzonego Czesława B., funkcjonariusze z Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Radomiu stosowali w toku prowadzonego śledztwa niedozwolone metody śledcze w postaci bicia po całym ciele oraz stosowali tortury poprzez zmuszanie do siedzenia na nodze odwróconego stołka.

W toku prowadzonego w niniejszej sprawie śledztwa ustalono, że osoby, które znęcały się nad pokrzywdzonym to funkcjonariusze z Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Kielcach: Jan S., Jan W., Wacław W., Stefan T., Jan Ch., Wacław Sz.  W dalszej kolejności koniecznym było dokonanie ustaleń w bazie ewidencji ludności w celu uzyskania danych adresowych byłych funkcjonariuszy państwa komunistycznego. Ustalono również, iż pokrzywdzony Czesław B., zmarł we wrześniu br., koniecznym będzie ustalenie osób najbliższych dla Czesława B., oraz przesłuchanie tych osób w charakterze świadka.

Aktualnie planuje się dokonanie oględzin szeregu akt archiwalnych uzyskanych już  z Oddziałowego Archiwum IPN w Lublinie.

 

 

12. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, popełnionej pomiędzy dniem 28 października 1946 r., a dniem 12 lutego 1947 r., w Hrubieszowie i Lublinie, województwa lubelskiego, polegającej na fizycznym i psychicznym znęcaniu się nad pozostającym w stosunku zależności, zatrzymanym Zygmuntem Ch. przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, którzy w trakcie śledztwa przekroczyli swoje uprawnienia, m. in. bijąc go i łamiąc mu żuchwę, przy czym czyn ten stanowił represję z powodów politycznych. ( S 75.2017.Zk )

Podstawą wszczęcia śledztwa w opisanej sprawie było zawiadomienie o przestępstwie złożone przez syna pokrzywdzonego – Antoniego Ch. oraz jego zeznania w charakterze świadka. Z ich treści wynika, że Zygmunt Ch. był funkcjonariuszem urzedu bezpieczeństwa, jednak z formacji tej uciekł. Następnie został żołnierzem WiN, który w 1946 r. został zatrzymany przez funkcjonariuszy z Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Hrubieszowie. Zaś w czasie prowadzonego przeciwko niemu śledztwa był bity przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, którzy złamali mu żuchwę. Wojskowy Sąd Rejonowy w Lublinie wyrokiem z dnia 12 lutego 1947 r., wydanym w sprawie o sygn Sr 141/47, skazał go m. in. za przynależność do organizacji WiN na karę śmierci, zamienioną później na dożywotnie więzienie.

Z Oddziałowego Archiwum IPN w Lublinie uzyskano informacje o zapisach ewidencyjnych na temat Zygmunta Ch., a także szereg jednostek archiwalnych, w tym akta procesowe postępowania karnego prowadzonego przeciwko pokrzywdzonemu, które w najbliższym czasie zostaną poddane oględzinom. Od rezultatu tych czynności uzależnione są dalsze działania procesowe w przedmiotowej sprawie.

 

 

13. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, popełnionej w okresie od dnia 18 października 1945 r. do dnia bliżej nieustalonego w listopadzie 1945 r., w Kozienicach, województwa mazowieckiego, nad pozbawionymi wolności członkami oddziału AK - WiN: Eugeniuszem T., Marianem W., Stanisławem T., Tadeuszem G., Władysławem T., i Jerzym K., poprzez uderzanie po całym ciele przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego z Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Kozienicach, którzy w ten sposób przekroczyli swoje uprawnienia. ( S 76.2017.Zk )

 

Podstawą wszczęcia postępowania przygotowawczego było zawiadomienie złożone przez Bogumiłę T. – córkę Eugeniusza T. Nadto zapoznano się z aktami b. Wojskowego Sądu Rejonowego w Kielcach dotyczących postępowania karnego prowadzonego przeciwko podejrzanym. Z analizy akt wynikało, iż Marian W., Jerzy K., Stanisław T., Eugeniusz T., Tadeusz G., i Władysław T., zostali zatrzymani w okresie od dnia 18 do dnia 25 października 1945 r. przez funkcjonariuszy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego  w Kozienicach, którzy prowadzili przeciwko nim śledztwo. Pokrzywdzonym zarzucono, iż nielegalnie posiadali broń oraz przynależność do „bandy rabunkowej”, która przeprowadzała napady na transporty kolejowe. 

W toku prowadzonego śledztwa uzyskano relację procesową osób najbliższych dla pokrzywdzonego Eugeniusza T.,, dokonano oględzin wytypowanych jednostek archiwalnych, uzyskano odpisy aktów zgonów.  Jak ustalono wszyscy pokrzywdzeni już nie żyją.

Aktualnie oczekuje się na realizację zleconej Naczelnikowi Delegatury IPN w Radomiu kwerendy celem ustalenia dokładnych danych personalnych sędziów wydających wyroki wobec pokrzywdzonych. W przypadku ustalenia, iż osoby te żyją zajdzie konieczność odebrania od nich relacji procesowej. Nadto funkcjonariusze Policji w dalszym ciągu prowadzą czynności zmierzające do ustalenia osób reprezentujących prawa pokrzywdzonych dla Tadeusza G., a prokurator planuje przesłuchanie syna pokrzywdzonego Leszka T.

 

14. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, popełnionej w okresie dokładnie nieustalonym prawdopodobnie   od dnia 20 listopada 1948 r. do dnia 21 stycznia 1949 r., w Mławie, województwa mazowieckiego, polegającej na stosowaniu represji wobec Edmunda R., Władysława R.    i Stefana A., poprzez fizyczne oraz psychiczne znęcanie się nad nimi, w czasie prowadzonego przeciwko pokrzywdzonym śledztwa i wielogodzinnych nocnych przesłuchaniach, podczas których intensywnie bito ich po twarzy i piętach. ( S 82.2017.Zk )

Postępowanie zostało wszczęte na podstawie materiałów wyłączonych z innego śledztwa prowadzonego w Oddziałowej Komisji w Lublinie w sprawie zbrodni komunistycznych będących zarazem zbrodniami przeciwko ludzkości, polegających na dokonywaniu zabójstw, bezprawnych pozbawień wolności oraz stosowaniu niedozwolonych metod śledczych wobec szeregu osób pokrzywdzonych w okresie od 1945 r. do 1949 r., przez funkcjonariuszy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Mławie.

Podstawą wszczęcia postępowania przygotowawczego były materiały w postaci m. in. pisma Edmunda R. oraz dokumentów archiwalnych z których wynikało, że zawiadamiający wraz z ojcem i innymi członkami rodziny byli przesłuchiwani przez funkcjonariuszy z Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Mławie. Podczas tego postępowania, w 1947 r., poddawany był wielokrotnym przesłuchaniom, odbywającym sie w porze nocnej. Wtedy funkcjonariusze państwa komunistycznego intensywnie bili pokrzywdzonych po twarzach i piętach.

W toku prowadzonego śledztwa zwrócono się do Archiwum IPN w Warszawie o nadesłanie akt Wojskowej Prokuratury Rejonowej w Warszawie prowadzonego przeciwko Władysławowi R. i innym, a także o przesłanie akt osobowych sędziego Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie oraz funkcjonariuszy PUBP w Mławie i Wojskowej Prokuratury Rejonowej w Warszawie, których personalia figurują w aktach prowadzonego przeciwko pokrzywdzonym śledztwa. 

 

15. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, popełnionej w okresie bliżej nieustalonym, od dnia 03 stycznia 1947 r. do dnia 13 lutego 1947 r. i w okresie późniejszym, w Kraśniku oraz w więzieniu na Zamku w Lublinie, polegającej na znęcaniu się fizycznym i psychicznym ze szczególnym okrucieństwem nad pozostającym w stosunku zależności i nie mogącym się przeciwstawić Stefanem P., w toku prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego, przez funkcjonariuszy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Kraśniku i Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Lublinie.  ( S 83.2017.Zk )

Podstawą wszczęcia postępowania przygotowawczego były materiały zebrane w związku z czynnościami zmierzającymi do wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie wyroków w trybie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznanie za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego,          w ramach sprawy byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Lublinie. W wyniku przeprowadzonych czynności ujawniono dokumenty z których wynika, że w czasie pozbawienia wolności, w okresie bliżej nieustalonym, od dnia 03 stycznia 1947 r. do dnia 13 lutego 1947 r. i w okresie późniejszym był torturowany, maltretowany, bity  do nieprzytomności przez funkcjonariuszy komunistycznych, najprawdopodobniej   z Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Kraśniku i Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Lublinie.

W toku postępowania przygotowawczego ustalono, że Stefan P. zmarł w 2005 r., nie żyją również Stanisław M. i Czesław F., których pisemne oświadczenia zostały wykorzystane w toku postępowania unieważnieniowego. Nadto poddano oględzinom materiały archiwalne w postaci akt sprawy karnej Wojskowego Sądu Rejonowego w Lublinie przeciwko Stefanowi P. oraz akt sprawy Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z wniosku Stefana P. w przedmiocie stwierdzenia nieważności wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Lublinie.

Aktualnie należy zwrócić się do Oddziałowego Archiwum IPN o przeprowadzenie kwerendy uzupełniającej dotyczącej Stefana P. oraz o udostępnienie akt osobowych Edwarda M. Nadto Józefowi P. zostanie okazania tablica poglądowa z wizerunkami Mieczysława S. i Edwarda M.

 

16. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, popełnionej w okresie od dnia 01 stycznia 1947 r. do dnia 16 stycznia 1947 r., w Lublinie, polegającej na stosowaniu represji wobec Józefa W., poprzez fizyczne i psychiczne znęcanie się nad pokrzywdzonym, w czasie prowadzonego przeciwko niemu śledztwa, poprzez bicie po całym ciele, przy czym czyn ten stanowił poważne prześladowanie pokrzywdzonego z powodu przynależności do organizacji niepodległościowej Bataliony Chłopskie ( S 84.2017.Zk )

Podstawą wszczęcia postępowania przygotowawczego były materiały zebrane w związku  z czynnościami zmierzającymi do wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie wyroków w trybie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznanie za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, w ramach sprawy byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Lublinie Analiza wymienionych materiałów wskazała, iż Józef W. został aresztowany w dniu 01 stycznia 1947 r. przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. Postępowanie przeciwko pokrzywdzonemu trwało do dnia 10 stycznia 1947 r., kiedy to został skierowany akt oskarżenia do WSR w Lublinie. W dniu 18 stycznia 1947 r. WSR w Lublinie uznał oskarżonego za winnego popełnienia przestępstwa z art. 4 § 1 Dekretu z 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa. Jak wynika z treści dokumentów, w szczególności treści postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 21 lutego 1997 r., w przedmiocie odszkodowania wynika, iż Stefania W. żona Józefa poinformowana była przez męża, że w więzieniu był on źle traktowany, był bity, warunki pobytu były bardzo trudne.

Aktualnie w toku prowadzonego śledztwa koniecznym będzie przeprowadzenie oględzin dokumentów uzyskanych z Oddziałowego Archiwum IPN w Lublinie dotyczące osoby Józefa W. Następnie prokurator zleci przeprowadzenie, na podstawie elektronicznego systemu ewidencji ludności, sprawdzeń danych osobowych żyjących funkcjonariuszy państwa komunistycznego, którzy wykonywali czynności z udziałem pokrzywdzonego. W przypadku uzyskania pozytywnych rezultatów tych sprawdzeń odebrana zostanie relacja procesowa od takich osób.

 

17. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, popełnionej w czasie bliżej nieustalonym prawdopodobnie              w okresie od dnia 09 stycznia 1946 r. do kwietnia 1946 r., w Puławach i w innych miejscowościach, województwa lubelskiego, przez funkcjonariuszy z Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Puławach i innych jednostek, którzy w celu uzyskania wyjaśnień o określonej treści stosowali przemoc fizyczną w postaci bicia wobec pozbawionego wolności Stanisława Z., w czasie prowadzonego przeciwko niemu śledztwa. ( S 89.2017.Zk )

Podstawą prawną do wszczęcia postępowania przygotowawczego były czynności w przedmiocie badania wyroków Sądów Wojewódzkich w sprawach o stwierdzenie nieważności orzeczeń sądowych na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. „o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego”. Z analizy akt sprawy wynika, że funkcjonariusze Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Puławach i prawdopodobnie Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa w Lublinie stosowali przemoc fizyczną w postaci bicia wobec pozbawionego wolności Stanisława Z. w czasie prowadzonego przeciwko niemu śledztwa, w celu uzyskania wyjaśnień o określonej treści. W dniu 09 stycznia 1946 r. Stanisław Z. został zatrzymany przez funkcjonariuszy WUBP w Lublinie i pozbawiony wolności oraz osadzony w więzieniu na Zamku w Lublinie. Następnie do dnia 09 kwietnia 1946 r. prowadzono przeciwko niemu śledztwo, po czym skierowano akt oskarżenia. Z treści wyjaśnień złożonych przez pokrzywdzonego podczas rozprawy w dniu 08 maja 1946 r. przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Lublinie wynika, że w toku śledztwa był on bity między innymi przez funkcjonariusza Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Puławach, co miało na celu zmuszenie do składanie wyjaśnień o określonej treści, narzuconej przez przesłuchujących go funkcjonariuszy.

W toku prowadzonego śledztwa w dalszym ciągu oczekuje się na wyniki kwerend archiwalnych zleconych Archiwum IPN w Warszawie i Oddziałowemu Archiwum IPN  w Lublinie odnośnie odnalezienia i udostępnienia akt personalnych sędziego Wojskowego Sądu Rejonowego w Lublinie oraz funkcjonariuszy WUBP w Lublinie i PUBP w Puławach. Po uzyskaniu wskazanego materiału archiwalnego zostanie on poddany protokolarnym oględzinom. Następnie, w zależności od poczynionych ustaleń w oparciu o elektroniczny system ewidencji ludności może zaistnieć konieczność wykonania czynności z udziałem tych funkcjonariuszy.

 

 

18. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, polegającej na fizycznym znęcaniu się, w okresie od dnia 21 stycznia 1948 r. do dnia 16 marca 1948 r., w Radomiu, nad pozbawionym wolności Tadeuszem O., poprzez uderzanie po całym ciele przez funkcjonariuszy przekraczających w ten sposób swoje uprawnienia, wykonujących czynności służbowe   w toku śledztwa prowadzonego w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego    w Radomiu, zakończonego wydaniem wyroku przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Kielcach, co stanowiło represje w związku z prowadzoną działalnością niepodległościową. ( S 104.2017.Zk )

Podstawą prawną do wszczęcia postępowania przygotowawczego były czynności w przedmiocie badania wyroków Sądów Wojewódzkich w sprawach o stwierdzenie nieważności orzeczeń sądowych na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. „o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego”. Z analizy akt sprawy, a w szczególności w związku      z relacją wnioskodawczyni Haliny O. – żony zmarłego Tadeusza O. wynikało, iż z związku    z działalnością niepodległościową jej mąż był pozbawiony wolności. W prowadzonym wówczas śledztwie, funkcjonariusze Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Radomiu znęcali się nad nim fizycznie – był uderzany po całym ciele. W troku prowadzonego śledztwa ustalono, że Miejski Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Radomiu prowadził śledztwo przeciwko Tadeuszowi O. Czynności w jego sprawie wykonywali funkcjonariusze UB o personaliach: Zenon S., Władysław M. i Jan W. Wojskowy Sąd Rejonowy w Kielcach na sesji wyjazdowej w Radomiu uznał pokrzywdzonego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i skazał go na karę 5 lat więzienia. Nadto ustalono, iż Tadeusz O. zmarł w dniu 25 kwietnia 1984 r.

W toku prowadzonego śledztwa należy jeszcze przesłuchać w charakterze świadka żonę pokrzywdzonego – Halinę O. oraz przeprowadzić oględziny akt funkcjonariuszy UB. Nadto oczekuje się na wyniki kwerend zleconych Centralnemu Archiwum Wojskowemu celem ustalenia sędziów i prokuratorów wojskowych biorących udział w postępowaniu przeciwko Tadeuszowi Owczarkowi. Od rezultatu wskazanych czynności uzależnione są dalsze działania procesowe w przedmiotowej sprawie, w tym zmierzające do zakończenia postępowania przygotowawczego.

 

19. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, polegającej na fizycznym znęcaniu się, w okresie od dnia 01 listopada 1945 r. do dnia 18 października 1946 r., w Radomiu, nad pozbawionym wolności Jerzym D., poprzez uderzanie po całym ciele przez funkcjonariuszy przekraczających w ten sposób swoje uprawnienia, wykonujących czynności służbowe   w toku śledztwa prowadzonego w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego    w Radomiu, zakończonego wydaniem wyroku przez Wojskowy Sąd Rejonowy  w Kielcach, co stanowiło represje w związku z prowadzoną działalnością niepodległościową. ( S 105.2017.Zk )

Podstawą prawną do wszczęcia postępowania przygotowawczego były czynności w przedmiocie badania wyroków Sądów Wojewódzkich w sprawach o stwierdzenie nieważności orzeczeń sądowych na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. „o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego”. Z analizy akt sprawy, a w szczególności z relacji wnioskodawczyni Marii D. – żony zmarłego Jerzego D. wynikało, iż z związku z działalnością niepodległościową jej mąż był pozbawiony wolności. W prowadzonym wówczas śledztwie, funkcjonariusze Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego      w Radomiu znęcali się nad nim fizycznie i bili pokrzywdzonego po całym ciele.

W toku prowadzonego śledztwa zapoznano się z aktami archiwalnymi byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Kielcach. Wynikało z nich, iż Miejski Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Radomiu prowadził śledztwo przeciwko Jerzemu D., Antoniemu R., Ryszardowi T. oraz Janowi K. Czynności w ich sprawie wykonywali funkcjonariusze UB  o personaliach: Bolesław M., Mieczysław M., Wacław W. Na rozprawie w dniu 28 listopada 1945 r. przed Wojskowym Sądem Garnizonowym w Kielcach z siedzibą w Radomiu, Jerzy D. i Antoni R. wyjaśnili, iż przyznali się do popełnienia wszystkich zarzucanych im czynów, gdyż byli bici w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Radomiu. Ustalono, iż Jerzy D. i Jan K. już zmarli.

W toku prowadzonego śledztwa należy jeszcze uzyskać z Sądu Okręgowego w Kielcach akta spraw o unieważnienie wyroków pozostałych współoskarżonych z Jerzym D. i spraw o zasądzenie im odszkodowań i zadośćuczynień oraz przesłuchać ujawnionych tam bliskich pokrzywdzonych. Nadto należy ustalić dane osobowe dotyczące pozostałych pokrzywdzonych Antoniego R. i Ryszarda T. vel Andrzeja Ch. i przesłuchać ich albo w razie ich śmierci – bliskich na okoliczności sprawy. Nadto oczekuje się na wyniki kwerend zleconych Archiwum IPN w Warszawie Oddziałowemu Archiwum IPN w Katowicach i Oddziałowemu Archiwum IPN we Wrocławiu celem ustalenia sędziów i prokuratorów wojskowych biorących udział w postępowaniu przeciwko pokrzywdzonym. Od rezultatu wskazanych czynności uzależnione są dalsze działania procesowe w przedmiotowej sprawie, w tym zmierzające do zakończenia postępowania przygotowawczego.

 

Zbrodnie nazistowskie.

 

1. Śledztwo w sprawie całokształtu zbrodni nazistowskich, popełnionych przez funkcjonariuszy SIPO i SD na obywatelach polskich, do których doszło w więzieniu na Zamku w Lublinie w latach 1939 – 1944. ( S 112.2004.Zn )

Więzienie na Zamku w Lublinie, pod zarządem okupanta niemieckiego rozpoczęło funkcjonowanie już w październiku 1939 r. i istniało do dnia 22 lipca 1944 r. Było jednym   z największych więzień, obok Pawiaka w Warszawie i Montelupich w Krakowie, funkcjonujących na terenie Generalnego Gubernatorstwa. W kompleksie więziennym architektonicznie obliczonym na pomieszczenie 706 więźniów, w okresie okupacji niemieckiej osadzanych było średnio około 2.300 więźniów. Lubelskie więzienie było centralnym więzieniem w dystrykcie obejmującym obszar przedwojennego województwa lubelskiego.

Organizacyjnie więzienie na Zamku w Lublinie podporządkowane było Urzędowi Komendanta Policji Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa. Przez cały okres funkcjonowania więzienia na Zamku w latach okupacji niemieckiej jego komendantem był Peter Paul Domnick.

Więzienie na Zamku miało charakter karno – śledczy. W oparciu o zachowane materiały archiwalne i badania historyczne ustalono, iż przez mury więzienia na Zamku w latach 1939 - 1944 przeszło około 40.000 więźniów. Na podstawie analizy materiałów archiwalnych ustalono, iż w dokonanych, w większości w nieznanych miejscach, 80 egzekucjach, straconych zostało co najmniej 4.500 osób. W murach więzienia ( celach i szpitalu więziennym ) zmarło od 1.160 do 1.340 więźniów. Do obozów koncentracyjnych ( Majdanek, Oświęcim, Sachsenhausen, Pustków, Ravensbrück, Stutthof, Gross – Rosen ) w około 130 transportach, wysłanych zostało około 17.500 więźniów.

W toku prowadzonego śledztwa podejmowane są czynności zmierzające do zebrania pełnej dokumentacji dotyczącej funkcjonowania więzienia oraz popełnionych tam zbrodni i osób odpowiedzialnych za ich dokonanie. Nadto do akt sprawy dołączono materiały przekazane przez stronę niemiecką w zakresie orzeczeń zapadłych na terenie Niemiec, w sprawach osób związanych z funkcjonowaniem więzienia. Aktualnie realizowane są czynności zmierzające do zweryfikowania informacji o miejscach egzekucji więźniów Zamku w Lublinie na terenie tzw. Górek Czechowskich.

 

 

2. Śledztwo w sprawie całokształtu zbrodni hitlerowskich, popełnionych w latach 1941 - 1944 w obozie koncentracyjnym na Majdanku w Lublinie, polegających w szczególności na dokonywaniu masowych i indywidualnych zabójstw, jak też na stosowaniu wszelkich innych metod i sposobów zagłady osadzonych w tym obozie więźniów różnych narodowości. ( S 50.2005.Zn )

 

Obóz Koncentracyjny w Lublinie, zwany potocznie Majdankiem, był drugim co do wielkości - po Auschwitz, tego typu obozem nazistowskim w Europie. O jego powstaniu zadecydował Heinrich Himmler - szef SS i Policji III Rzeszy, podczas pobytu w Lublinie w połowie roku 1941. Majdanek zlokalizowany został na południowo - wschodnich peryferiach Lublina, przy drodze prowadzącej do Zamościa i dalej do Lwowa. Obóz funkcjonował od października 1941 r. do lipca 1944 r. Szczątkowo zachowany materiał źródłowy nie pozwala na dokładne ustalenie liczby osób uwięzionych w obozie, jak również jego ofiar. Szacunkowo oblicza się, że przez Majdanek przeszło ok. 300.000 więźniów, 50 narodowości. Wśród osadzonych najwięcej było Żydów i Polaków, a także Białorusini, Ukraińcy, Rosjanie, Niemcy, Austriacy, Francuzi, Włosi i Holendrzy. Więźniowie umierali w wyniku prymitywnych warunków bytowania, głodu, chorób i pracy ponad siły, a także ginęli w egzekucjach i w komorach gazowych.

W toku śledztwa trwają czynności polegające na zapoznawaniu się z całością materiałów archiwalnych dotyczących zbrodni popełnionych w obozie koncentracyjnym na Majdanku, prowadzone są czynności zmierzające do ustalenia osób pokrzywdzonych oraz ewentualnych żyjących jeszcze sprawców zbrodni, w tym należy podjąć czynności ukierunkowane na ustalenie sprawców osądzonych w kraju i zagranicą.

W ramach prowadzonego śledztwa w związku z czynnościami procesowymi podejmowanymi przez niemiecki wymiar sprawiedliwości udzielano stronie niemieckiej pomocy prawnej. Nadto prokurator pionu śledczego IPN, z udziałem prokuratora z Dortmundu, prowadził czynności procesowe na potrzeby postępowania karnego prowadzonego przez stronę niemiecką, w tym wykonywał czynności na terenie obozu koncentracyjnego na Majdanku. Stronie niemieckiej zostały przekazane dokumenty dotyczące ostatniego okresu funkcjonowania obozu koncentracyjnego. Aktualnie realizowane są czynności zmierzające do opracowania listy załogi KL Majdanek, ze wskazaniem danych osobowych tych osób i ustaleniem czy zostały już skazane za zbrodnie popełnione na terenie obozu oraz ustalenie wykazu osób pokrzywdzonych, w tym daty ich przybycia do obozu, w jakim okresie przebywały w obozie.

 

3. Śledztwo w sprawie zbrodni ludobójstwa, popełnionych w czasie II wojny światowej w Polsce, na terenie Zamojszczyzny, przez okupanta niemieckiego na ludności cywilnej okupowanego obszaru w ten sposób, że funkcjonariusze niemieccy dopuścili się czynów nieludzkich pod postacią powszechnego na tym terenie, przymusowego odbierania dzieci polskich ich rodzicom i ich deportacji, częściowo do Niemiec w celu germanizacji, a częściowo ( w ramach niemieckiego planu germanizacji Ziemi Zamojskiej ) do tzw. obozów przejściowych, w celu wyniszczenia. ( S 62.2007.Zn )

 

W toku prowadzonego postępowania przygotowawczego podlegają wyjaśnieniu wszystkie okoliczności związane z akcją wysiedleńczą prowadzoną przez okupanta niemieckiego, na terenie Zamojszczyzny, wobec polskiej ludności cywilnej.

Istotnym elementem śledztwa stało się ustalenie danych osób pokrzywdzonych. Do sprawy ujawniono i zabezpieczono alfabetyczny wykaz pokrzywdzonych, zawierający łącznie 10.280 osób. Systematycznie, spośród tej listy, ustalane są osoby żyjące. Następnie odbywają się z ich udziałem czynności procesowe i odbierana jest relacja procesowa od tych osób. Świadkowie przedkładają do akt sprawy dokumenty dotyczące ich osoby, które świadczą o poniesionej szkodzie.

Sprawa ma charakter wielowątkowy, przedmiot postępowania określony został bardzo szeroko, a obecnie najpilniejszą potrzebą pozostaje ustalanie i przesłuchiwanie żyjących świadków tamtych wydarzeń. W związku z tym w dalszym ciągu przeprowadzane   są na terenie całego kraju przez prokuratorów pionu śledczego IPN jak również funkcjonariuszy Policji czynności procesowe z udziałem pokrzywdzonych i świadków. Ustalane są również dane osobowe kolejnych żyjących bezpośrednich świadków tamtych wydarzeń jak również osób pokrzywdzonych.

 

 

4. Śledztwo w sprawie zbrodni nazistowskich, polegających na egzekucji ludności cywilnej w więzieniu „Rotunda” w Zamościu dokonanych przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego w okresie od października 1939 r. do lipca 1944 r. ( S 49.2009.Zn )

W toku prowadzonego śledztwa zgromadzone zostały dostępne materiały archiwalne, w tym protokoły przesłuchań świadków w postępowaniu prowadzonym w 1946 r. przez  byłą Okręgową Komisję Badania Zbrodni Niemieckich w Lublinie w sprawie zbrodni popełnionych na terenie „Rotundy” w Zamościu”. Zabezpieczono również listy osób więzionych w „Rotundzie” na podstawie zgłoszeń dokonanych przez ich rodziny. Ujawniono akta sprawy karnej prowadzonej przeciwko Czesławowi Cz., pracownikowi placówki zamiejscowej Sipo i SD w Zamościu, który został skazany za swoją działalność w okresie okupacji wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 12 marca 1955 r.

Uzyskano także informacje o obsadzie personalnej placówki zewnętrznej Policji Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa (Sipo und SD) w Zamościu oraz kopię wyroku Sądu Krajowego w Wiesbaden w sprawie przeciwko Gotthardowi Sch. i innym,   byłym funkcjonariuszom Policji Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa (Sipo und SD) Dystryktu Lubelskiego. W tym zakresie zwrócono się również do Zentrale Stelle der Landesjustizverwaltungen w Ludwigsburgu z wnioskiem o udzielenie informacji dotyczących łącznie 42 byłych funkcjonariuszy Placówki Zamiejscowej Policji Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa w Zamościu.

Z informacji przekazanych przez stronę niemiecką wynika, że Prokuratura w Wiesbaden prowadziła postępowanie przeciwko jednemu z tych funkcjonariuszy - Reinholdowi F., które zostało umorzone w dniu 16 marca 1994 r. W związku z powyższym zwrócono się bezpośrednio do tej jednostki o udostępnienie poprzez procesowe zabezpieczenie uwierzytelnionego odpisu merytorycznej decyzji kończącej postępowanie w tej sprawie i przekazanie dokumentu dla potrzeb prowadzonego śledztwa. Nadto Zentrale Stelle der Landesjustizverwaltungen w Ludwigsburgu przekazała informację, iż jednym z byłych funkcjonariuszy Sicherheitsdienst (SD) placówki zamiejscowej Policji Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa w Zamościu może być osoba zamieszkała w jednej z placówek spokojnej starości na terenie Niemiec. W związku z tym wystąpiono do Prokuratury w Bonn   o przeprowadzenie ustaleń zmierzających do potwierdzenia tych informacji i o ewentualne wykonanie czynności procesowych ze wskazaną osobą. W informacji przekazanej przez stronę niemiecką wynika, że jednym z typowanych byłych funkcjonariuszy Sicherheitsdienst (SD) placówki zamiejscowej Policji Bezpieczeństwa  i Służby Bezpieczeństwa w Zamościu już nie żyje.

 

5. Śledztwo w sprawie zbrodni nazistowskich, popełnionych przez żandarmów niemieckich, w okresie od września 1939 r. do 1944 r. w Dęblinie, Irenie i Rykach, województwa lubelskiego. ( S 57.2009.Zn )

W toku prowadzonego śledztwa ustalane są okoliczności popełnienia blisko 180 zdarzeń, zaistniałych na terenie województwa lubelskiego, w powiecie ryckim, związanych  z zabójstwami osób cywilnych przez okupanta niemieckiego oraz zbrodniami związanymi  z funkcjonowaniem na wskazanym terenie obozów pracy. Znaczna ich część to zbrodnie  o charakterze masowym, wydarzenia związane z wielokrotnymi egzekucjami ludności żydowskiej i romskiej, likwidacją dzielnic żydowskich w Dęblinie, Rykach, likwidacją obozu jenieckiego w Dęblinie oraz wieloma akcjami pacyfikacyjnymi na terenie różnych miejscowości powiatu ryckiego.

Aktualnie trwają kwerendy mające na celu zgromadzenie pełnej dokumentacji archiwalnej, dotyczącej opisywanych zbrodni. Na bieżąco wykonywane są czynności polegające na ustalaniu i przesłuchiwaniu żyjących świadków tamtych wydarzeń. Nadto sukcesywnie przeprowadzane są czynności polegające na wyłączaniu materiału dowodowego  do odrębnych postępowań w zakresie poszczególnych wątków, które następnie kończone są decyzjami merytorycznymi.

 

6. Śledztwo w sprawie zbrodni nazistowskiej i zbrodni przeciwko ludzkości, polegającego na zabójstwie w dniu 23 lipca 1944 r. w Chłaniowie oraz Kolonii Władysławin, powiat Krasnystaw, województwa lubelskiego, czterdziestu czterech osób cywilnych, dokonanych przez członków Ukraińskiego Legionu Samoobrony, powołanego przez władze niemieckie jako ukraińskie Selbstschutzlegion. Batalion 31, którego to żołnierze idąc na rękę władzy państwa niemieckiego brali udział w dokonaniu zabójstw osób spośród ludności cywilnej. ( S 82.2013.Zn )

W toku trwającego śledztwa ustalono, iż w drugiej połowie 1943 r. w wyniku porozumienia zawartego pomiędzy funkcjonariuszami SD ( Sicherheitsdienst ) a łuckim Prowidem OUN - M ( Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów frakcja Melnykowska ) powołano formację militarną, do której zwerbowani zostali członkowie OUN - M. Oddział wyposażony został przez Niemców w broń i pozostawał pod ich rozkazami. Początkowo zajmował się zwalczaniem partyzantki sowieckiej i polskiej. Od wiosny 1944 r., w czasie jego pobytu na terenie ziemi hrubieszowskiej, w meldunkach niemieckich określany był jako Kampfgruppe Assmus i Sonderheit Assmus. W połowie 1944 r. pojawia się nazwa Ukraiński Legion Samoobrony, zaś władze niemieckie określają go jako Ukraińskie Selbstschutzlegion Batalion 31, a na jego czele w dniu 24 lipca 1944 r. stanął niemiecki dowódca Sturmbannfuhrer SS Ewald B., funkcjonariusz z SD Kraków. Związane to było z zabójstwem dotychczasowego dowódcy o nazwisku Assmus. Do jego śmierci doszło w miejscowości Chłaniów w dniu 22 lipca 1944 r.

Pojazd, którym podróżował Assmus w godzinach wieczornych wjechał do Chłaniowa od strony wsi Płonka. W tym czasie we wsi stacjonowali radzieccy partyzanci, którzy z broni automatycznej ostrzelali samochód. Z zeznań jednego z przesłuchanych w sprawie świadków - dowódcy oddziału partyzanckiego wynikało, iż na miejscu zdarzenia poległ niemiecki oficer. Z odnalezionych przy nim dokumentów, wynikało, iż poległy był niemieckim dowódcą batalionu ukraińskiego SS. Z kolei działania przeprowadzone przez Ukraiński Legion Samoobrony w dniu 23 lipca 1944 r. były odwetem za ostrzelanie pojazdu i zabójstwo niemieckiego oficera.

Przeprowadzone w sprawie dowody pozwalają na przyjęcie, że jednym ze sprawców zabójstw 44 mieszkańców wsi Chłaniów i Kolonia Władysławin, był dowódca kompanii 2 Ukraińskiego Legionu Samoobrony - Michaił K., posługujący się wówczas pseudonimem ,,Wowk/Wołk”, który teraz najprawdopodobniej zamieszkuje w USA.

Na obecnym etapie postępowania trwają czynności zmierzające do ustalenia, czy zamieszkały w USA Michael K. to zbrodniarz wojenny Michaił K. ps. „Wowk”. Kluczowe dla rozstrzygnięcia tej kwestii będą badania porównawcze pisma ręcznego, bowiem zachowały się oryginalne dokumenty niemieckie w postaci pokwitowań żołdu, który w 1944 r. otrzymywał Michaił K. ps. „Wowk”, oraz dokumenty imigracyjne z końca lat 40., złożone przez Michaela K. władzom amerykańskim.

Prokurator prowadzący śledztwo wystąpił z wnioskiem o międzynarodową pomoc prawną do Departamentu Sprawiedliwości USA. Przedmiotem wniosku jest przekazanie stronie polskiej oryginałów dokumentów imigracyjnych. Biegli z zakresu badania dokumentów, po udostępnieniu przez stronę amerykańską materiałów dotyczących Michael K., stwierdzili, iż zakres przedstawionych do badań materiałów porównawczych, uniemożliwia wydanie kategorycznej opinii w sprawie. W związku z tym zwrócono się z ponowną prośbą do strony amerykańskiej o uzupełnienie wniosku o pomoc prawną o niezbędne dokumenty oraz  o udostępnienie akt Marii K. – siostry Michaela, która w Ukraińskim Legionie Samoobrony pełniła służbę w charakterze sanitariuszki.

Nadto prokurator zwrócił się do prokuratury w Monachium z wnioskiem o udzielenie informacji dotyczącej zakresu prowadzonego przez stronę niemiecką postępowania karnego dotyczącego Ukraińskiego Legionu Samoobrony oraz udostępnienia na potrzeby śledztwa materiałów, odnoszących się do Michaela K. Nadto strona amerykańska przekazała materiały dotyczące Marii K., z którym zapoznali się biegli z zakresu badania dokumentów. Zwrócono się również do archiwum na terenie Niemiec z wnioskiem o przesłanie cyfrowych kopii dokumentów dotyczących służby wojskowej Michaela K., znajdujących się w zasobie archiwalnym strony niemieckiej.

Nadto w toku prowadzonego śledztwa powołano biegłych z Laboratorium Kryminalistycznego KWP w Lublinie w zakresie przeprowadzenia badań antroskopijnych plików graficznych w celu stwierdzenia czy materiał fotograficzny przedstawiający wizerunki mężczyzn nadaje się do przeprowadzenia badań identyfikacyjnych oraz czy przekazane wizerunki przedstawiają tego samego mężczyznę (Michaiła K. ). Na potrzeby zleconych badań podjęto próbę uzyskania materiału dowodowego w postaci materiału oryginalnego. W związku z tym prokurator Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Lublinie zwrócił się do Deutche Dienstelle (WASt) z wnioskiem o wykonanie     i przesłanie cyfrowych kopii oryginalnych dokumentów.

W toku prowadzonego śledztwa wydano postanowienie o przedstawieniu Michaelowi K. zarzutu popełnienia zbrodni przeciwko ludzkości stanowiącej jednocześnie zbrodnię wojenną, a mianowicie stał się on podejrzanym o to, że w dniu 23 lipca 1944 roku, będąc dowódcą kompanii pozostającego w służbie niemieckiej Ukraińskiego Legionu Samoobrony, wydał rozkaz podległym sobie żołnierzom dokonania zabójstw mieszkańców wsi Chłaniów, Kolonii Chłaniów i Kolonii Władysławin oraz spalenia zabudowań tych miejscowości. Wykonując ów rozkaz żołnierze Ukraińskiego Legionu Samoobrony dokonali następnie pacyfikacji wymienionych miejscowości, dopuszczając się zabójstw 44 zamieszkałych w nich osób oraz spalenia zabudowań mieszkalnych i gospodarczych ofiar.

Z ustaleń poczynionych w toku prowadzonego śledztwa wynika, że podejrzany Michael K. jest obywatelem USA i przebywa obecnie na terenie tego kraju.

Sąd Rejonowy w Lublinie wydał postanowienie o tymczasowym aresztowaniu. Zwrócono się także do Departamentu Sprawiedliwości USA z prośbą o przeprowadzenie badań lekarskich osoby podejrzanej.

W dniu 17 maja 2017 r. przesłano do Prokuratury Krajowej – Biura Współpracy Międzynarodowej wniosek o tymczasowe aresztowanie i ekstradycję podejrzanego Michaela K. Następnie Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Lublinie została poinformowana, iż wniosek ekstradycyjny został przekazany do Departamentu Sprawiedliwości USA.

 

7. Śledztwo w sprawie stanowiącej pójście na rękę władzy państwa niemieckiego zbrodni wojennej i zbrodni przeciwko ludzkości, popełnionej przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego, polegającej na zatrzymaniu Krzysztofa Z. w Grójcu, województwa mazowieckiego, w czasie bliżej nieustalonym w 1943 r., oraz bezprawnym pozbawieniu wolności i osadzeniu pokrzywdzonego w siedzibie gestapo w Grójcu,  a następnie wywiezieniu do pracy przymusowej w głąb III Rzeszy. ( S 68.2017.Zn )

Podstawą prawną do wszczęcia postępowania przygotowawczego stało się zawiadomienie złożone przez wnuka Krzysztofa Z. – Mateusza Z. Zawiadamiający został również przesłuchany w charakterze świadka i złożył relacje procesową, z których wynikało, że         w okresie okupacji niemieckiej popełniono przestępstwo na szkodę jego dziadka. W roku 1943 został on zatrzymany w Grójcu przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego, bezprawnie pozbawiony wolności w siedzibie gestapo w Grójcu, a następnie wywieziony do pracy przymusowej w głąb III Rzeszy.

W toku prowadzonego postępowania podjęte zostały czynności zmierzające do weryfikacji ujawnionych nazwisk 12 mężczyzn, którzy prawdopodobnie zostali zatrzymani wraz z Krzysztofem Z. Na podstawie tak zebranego materiału w postępowaniu ujawniono  6 kolejnych pokrzywdzonych: Stanisława I., Jana I., Adama Ż., Henryka Ż., Zygmunta Ż. i Stanisława K. Nadto odebrano relację procesową od Janusza Ż., Józefa Ż., Wiesława I. i Jerzego K.

Aktualnie należy jeszcze ustalić pełne dane personalne osób pokrzywdzonych, uzyskać informacje o dalszych losach osób pokrzywdzonych i w tym zakresie zwrócić się do Muzeum Więzienia Pawiak i Muzeum KL Stutthof. Prokurator zwróci się do historyka zatrudnionego na Samodzielnym Stanowisku do Spraw Ekspertyz  i Opracowań o wydane opinii w przedmiocie prowadzonego postępowania. W przypadku potwierdzenia tożsamości kolejnych osób pokrzywdzonych, z ich udziałem podjęte zostaną czynności o charakterze procesowym. Od rezultatu wskazanych czynności uzależnione są dalsze działania procesowe  w przedmiotowej sprawie, w tym zmierzające do zakończenia postępowania przygotowawczego.

 

 

8. Śledztwo w sprawie stanowiącej pójście na rękę władzy państwa niemieckiego zbrodni wojennej i zbrodni przeciwko ludzkości polegającej na bezprawnym pozbawieniu wolności Stanisława J, w dniu 16 marca 1942 r., w Radomiu w siedzibie miejscowego gestapo, a następnie przetransportowanie do KL Auschwitz i KL Mauthausen - Gusen, gdzie w dniu 23 września 1942 r. pokrzywdzony zmarł. ( S 81.2017.Zn )

 

Podstawą wszczęcia postępowania przygotowawczego były materiały nadesłane z Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Poznaniu, z których wynikało, że Stanisław J. w dniu 16 marca 1942 r. został bezprawnie pozbawiony wolności i osadzony w siedzibie gestapo w Radomiu. Następnie transportem kolejowym został przewieziony do KL Auschwitz. Udało się ustalić, iż Stanisław J. zmarł w dniu 23 września 1942 r. na terenie KL Mauthausen – Gusen.

W toku prowadzonego śledztwa na postawie zapisów z Księgi pamięci. Transporty Polaków do KL Auschwitz z Radomia i innych miejscowości Kielecczyzny 1940-1944 ustalono, iż jednym z transportów przewieziono również Stanisława J.

Aktualnie w postępowaniu prowadzona jest kwerenda w zasobach archiwalnych KL Auschwitz w celu odnalezienia jakichkolwiek informacji dotyczących Stanisława J. Nadto koniecznym będzie zapoznanie się z materiałem procesowym zebranym w sprawie przeciwko Herbertowi B. – Komendantowi SS i Policji Dystryktu Radom w celu dokonania ustaleń w zakresie funkcjonowania policyjnych sądów niemieckich i wydawania przez nich wyroków oraz z materiałami archiwalnymi dotyczącymi kierownictwa gestapo w Radomiu.

 

 

9. Śledztwo w sprawie stanowiącej pójście na rękę władzy państwa niemieckiego zbrodni wojennej i zbrodni przeciwko ludzkości, popełnionej na rękę władzy państwa niemieckiego, w dacie bliżej nieustalonej w 1942 r., w miejscowości Oleśniki, pow. świdnickiego, województwa lubelskiego, polegającej na pozbawieniu życia, w wyniku oddania strzałów z broni palnej, czteroosobowej rodziny narodowości żydowskiej o nieustalonej tożsamości oraz usiłowania pozbawienia życia Wawrzyńca S., przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego. ( S 92.2017.Zn )

 

Podstawą wszczęcia postępowania przygotowawczego było pisemne zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa złożone przez Andrzeja L. Następnie zawiadamiający zeznał, iż w miejscowości Oleśniki powiatu świdnickiego, w domu jego dziadka Wawrzyńca S. mieszkała rodzina żydowska o nieznanym zawiadamiającemu nazwisku składająca się        z małżonków: Jankiela i Bubki oraz ich dzieci o imionach Manaś, Małka i Kałmyk. W dacie dokładnie nieznanej Andrzejowi L., prawdopodobnie w dniu 19 maja 1942 r., na posesję jego dziadka przybyli nieustaleni funkcjonariusze nazistowscy i strzałami z broni palnej pozbawili życia, poza Małką, wskazane wyżej osoby narodowości żydowskiej oraz usiłowali pozbawić życia jego dziadka Wawrzyńca S. Zawiadamiający, urodzony kilkadziesiąt lat po wojnie, o przebiegu zdarzenia wiedział jedynie z przekazów rodzinnych i nie potrafił opisać szczegółowo okoliczności zdarzenia. Złożył wniosek o przesłuchanie kilkunastu świadków.

W toku prowadzonego śledztwa należy jeszcze uzyskać w ramach pomocy prawnej protokół przesłuchania świadka Czesławy B. – córki Wawrzyńca S., która w dacie zdarzenia miała 12 lat i była bezpośrednim świadkiem wydarzeń wskazanych przez zawiadamiającego. Nadto prokurator oczekuje się na wyniki kwerendy zleconej Oddziałowemu Archiwum IPN w Lublinie w zakresie przedmiotu prowadzonego postępowania przygotowawczego. Od rezultatu wskazanych czynności uzależnione są dalsze działania procesowe w przedmiotowej sprawie, w tym zmierzające do zakończenia postępowania przygotowawczego.

 

10. Śledztwo w sprawie stanowiącej pójście na rękę władzy państwa niemieckiego zbrodni wojennej i zbrodni przeciwko ludzkości, popełnionej na rękę władzy państwa niemieckiego, w dniach 01 i 02 czerwca 1943 r., w Brzezinach, województwa lubelskiego, polegającej na zabójstwach sześciu osób narodowości polskiej: Feliksa G., Feliksa P., Walerię K., Teodozję K., Janinę K., Bolesława K., przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego. ( S 6.2018.Zn )

Była Okręgowa Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Lublinie prowadziła postępowanie w sprawie rozstrzelania w dniu 01 i dniu 02 czerwca 1943 r. przez Niemców 6 osób narodowości polskiej, mieszkańców wsi Brzeziny koło Lublina, tj. Feliksa G. - lat 26, Feliksa P. - lat 25, Walerię K. – lat 56, Teodozję K. – lat 26, Janinę K. – lat 23 i Bolesława K. – lat 59.

Aktualnie w sprawie należy uzyskać wyniki zleconych Oddziałowemu Archiwum IPN w Lublinie i historykowi Oddziałowej Komisji w Lublinie kwerend, a następnie należy także zlecić właściwej miejscowo jednostce Policji wykonanie czynności procesowych i innych ukierunkowanych na ustalenie i przesłuchiwanie w charakterze świadków osób, które pamiętają przedmiotowe zdarzenia i mogą mieć informacje w tej sprawie. Koniecznym będzie również odebranie relacji procesowej od osób reprezentujących prawa pokrzywdzonych oraz podjęcie czynności zmierzających do ustalenia osób, które były odpowiedzialne za popełnione zbrodnie.

Od rezultatu wskazanych czynności uzależnione są dalsze działania procesowe w przedmiotowej sprawie, w tym zmierzające do zakończenia postępowania przygotowawczego.

 

 

11. Śledztwo w sprawie stanowiącej pójście na rękę władzy państwa niemieckiego zbrodni wojennej i zbrodni przeciwko ludzkości, popełnionej na rękę władzy państwa niemieckiego, w dniu 10 października 1944 r., w Konopnicy, województwa lubelskiego, polegającej na zabójstwie Stanisława K., przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego.( S 7.2018.Zn )

Była Okręgowa Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Lublinie prowadziła postępowanie w sprawie dotyczącej zastrzelenia Stanisława K. przez Niemców w Konopnicy koło Lublina. Przesłuchani w sprawie świadkowie zeznali, że do zabójstwa doszło w październiku 1944 r., a sprawcami byli najprawdopodobniej żandarmi z Lublina.

Aktualnie w sprawie należy uzyskać wyniki zleconych Oddziałowemu Archiwum IPN w Lublinie i historykowi Oddziałowej Komisji w Lublinie kwerend, a następnie należy także zlecić właściwej miejscowo jednostce Policji wykonanie czynności procesowych i innych ukierunkowanych na ustalenie i przesłuchiwanie w charakterze świadków osób, które pamiętają przedmiotowe zdarzenia i mogą mieć informacje w tej sprawie. Koniecznym będzie również odebranie relacji procesowej od osób reprezentujących prawa pokrzywdzonych oraz podjęcie czynności zmierzających do ustalenia osób, które były odpowiedzialne za popełnione zbrodnie.

Od rezultatu wskazanych czynności uzależnione są dalsze działania procesowe w przedmiotowej sprawie, w tym zmierzające do zakończenia postępowania przygotowawczego.

 

 

12. Śledztwo w sprawie stanowiącej pójście na rękę władzy państwa niemieckiego zbrodni wojennej i zbrodni przeciwko ludzkości, popełnionej w dniu 03 lutego 1943 r., w miejscowości Chudowola, pow. lubartowskiego, województwa lubelskiego, polegającej na pozbawieniu życia rodziny B. - Feliksa, Amelii, Stanisławy i Władysławy, przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego. ( S 14.2018.Zn )

Była Okręgowa Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Lublinie prowadziła śledztwo w sprawie zabójstwa rodziny B. - tj. Feliksa, Amelii, Stanisławy i Władysławy w miejscowości Chudowola, do którego doszło w dniu 03 lutego 1943 r. Do materiałów postępowania dołączono również akta sprawy dotyczącej zabójstwa przez żandarmów niemieckich, jesienią 1939 r. w miejscowości Potok, powiat Janów Lubelski, 22 osób cywilnych, a mianowicie: 16 mężczyzn, 4 kobiet i 2 dzieci o nieustalonych danych personalnych.

Postępowanie w tej sprawie zostało podjęte celem zakończenia śledztwa i w tym celu przesłuchano w charakterze świadka Marcelę B., która zeznała, iż sprawcami zabójstwa rodziny B. byli nieznani żandarmi z Miechowa. Nadto w toku prowadzonego śledztwa koniecznym stało się wykonanie czynności procesowych i innych ukierunkowanych na ustalenie osób pokrzywdzonych oraz ich przesłuchiwanie w charakterze świadków jak również osób, które pamiętają przedmiotowe zdarzenia oraz mogą mieć informacje w tej sprawie. Koniecznym stało się podjęcie czynności zmierzających do ustalenia osób, które były odpowiedzialne za popełnione zbrodnie.

Od rezultatu wskazanych czynności uzależnione są dalsze działania procesowe w przedmiotowej sprawie, w tym zmierzające do zakończenia postępowania przygotowawczego.

 

 

13. Śledztwo w sprawie stanowiącej pójście na rękę władzy państwa niemieckiego zbrodni wojennej i zbrodni przeciwko ludzkości, popełnionej na rękę władzy państwa niemieckiego, w dacie bliżej nieustalonej najprawdopodobniej zimą 1942/1943 r., we wsi Jagodno, pow. Łuków, województwa lubelskiego, polegającej na rozstrzelaniu Jana B. i aresztowaniu kilkudziesięciu mieszkańców tej miejscowości. ( S 17.2018.Zn )

Była Okręgowa Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Lublinie prowadziła postępowanie w sprawie rozstrzelania Jana B. oraz aresztowania kilkudziesięciu osób ze wsi Jagodno przez żandarmerię niemiecką. Jak ustalono do zbrodni miało dojść zimą z 1942        na 1943 r., jednak dokładnej daty świadkowie nie byli w stanie wskazać. W toku postępowania przesłuchano w charakterze świadka Stanisława W., który nie wskazał dokładnie kto spośród funkcjonariuszy niemieckiego państwa dopuścił się popełnienia czynów na szkodę mieszkańców wsi Jagodno. Jednakże przesłuchane w sprawie inne osoby, a mianowicie Kazimierz S., Stefan C., Stanisław C., Czesław C., Aleksander Ł. zeznali,         iż sprawcami zbrodni byli najprawdopodobniej żandarmi z Żelechowa i Garwolina.

Aktualnie wystosowano pismo do Oddziałowego Archiwum IPN w Lublinie i Archiwum Państwowego w Lublinie z wnioskiem o przeprowadzenie kwerendy mającej na celu odnalezienie wszelkich dokumentów w przedmiocie prowadzonego śledztwa. Nadto koniecznym stało się wykonanie czynności procesowych i innych ukierunkowanych ustalenie osób pokrzywdzonych oraz ich przesłuchanie w charakterze świadków jak również osób, które pamiętają przedmiotowe zdarzenia i mogą mieć informacje w tej sprawie. Koniecznym stało się podjęcie czynności zmierzających do ustalenia osób, które były odpowiedzialne za popełnione zbrodnie.

Od rezultatu wskazanych czynności uzależnione są dalsze działania procesowe w przedmiotowej sprawie, w tym zmierzające do zakończenia postępowania przygotowawczego.

 

14. Śledztwo w sprawie stanowiącej pójście na rękę władzy państwa niemieckiego zbrodni wojennej i zbrodni przeciwko ludzkości, popełnionej na rękę władzy państwa niemieckiego, w dacie bliżej nieustalonej najprawdopodobniej wniosą 1944 r., we wsi Podosie, pow. Łuków, województwa lubelskiego, polegającej na zabójstwie Mariana Ł., Jana P. i Mieczysława P., przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego. ( S 18.2018.Zn )

Była Okręgowa Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Lublinie prowadziła postępowanie w sprawie zabójstwa wiosną 1944 r. w miejscowości Podosie, mieszkańców tej miejscowości, a mianowicie: Mariana Ł., Jana P. i Mieczysława P. Sprawcami tych czynów mieli być funkcjonariusze państwa niemieckiego. Do materiałów postępowania dołączono również akta sprawy dotyczącej śmierci Jana P., zabitego przez Niemców w dniu 22 marca 1943 r., w pobliskiej wsi Podosie. W toku prowadzonego postępowania przesłuchano w charakterze świadków Aleksandra Ł. oraz Mieczysława D., którzy zeznali, iż sprawcami czynów byli żandarmi, najprawdopodobniej stacjonujący w Żelechowie

Aktualnie wystosowano pismo do Oddziałowego Archiwum IPN w Lublinie i Archiwum Państwowego w Lublinie z wnioskiem o przeprowadzenie kwerendy mającej na celu odnalezienie wszelkich dokumentów w przedmiocie prowadzonego śledztwa. Nadto koniecznym stało się wykonanie czynności procesowych i innych ukierunkowanych na ustalenie osób pokrzywdzonych oraz ich przesłuchanie w charakterze świadków jak również osób, które pamiętają przedmiotowe zdarzenia i mogą mieć informacje w tej sprawie. Koniecznym stało się podjęcie czynności zmierzających do ustalenia osób, które były odpowiedzialne za popełnione zbrodnie.

Od rezultatu wskazanych czynności uzależnione są dalsze działania procesowe w przedmiotowej sprawie, w tym zmierzające do zakończenia postępowania przygotowawczego.

 

 

15. Śledztwo w sprawie stanowiącej pójście na rękę władzy państwa niemieckiego zbrodni wojennej i zbrodni przeciwko ludzkości, popełnionej na rękę władzy państwa niemieckiego, w dniu 18 kwietnia 1944 r., w miejscowości Mizary. Pow. Łuków,  województwa lubelskiego, polegającej na zabójstwie Władysława K., przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego. ( S 20.2018.Zn )

Była Okręgowa Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Lublinie prowadziła postępowanie w sprawie zabójstwa Władysława R. w miejscowości Mizary, do którego doszło w dniu 18 kwietnia 1944 r. W toku prowadzonego śledztwa przesłuchano                     w charakterze świadków Józefa O., Władysława R. i Ryszarda Ś. W oparciu o treść ich zeznań ustalono, iż w dniu zdarzenia do wsi Mizary przyjechała ekspedycja karna zorganizowana przez starostę z Garwolina. Niemcy dokonali przeszukania wsi celem ujawnienia inwentarza żywego, który nie był wcześniej władzom zgłaszany. Znaleziony inwentarz był zabierany. W dniu 18 kwietnia 1944 r. dokonano również zatrzymania wielu mieszkańców wsi, którzy przewiezieni zostali do Garwolina. Tam zatrzymanych zmuszano do ciężkiej pracy lub przewożono na roboty przymusowe na teren III Rzeszy. Nadto żandarmi niemieccy na posesji Władysława R. ujawnili trzodę, której wcześniej gospodarz nikomu nie zgłosił. Władysław R. został rozstrzelany na terenie swojej posesji.

Aktualnie wystosowano pismo do Oddziałowego Archiwum IPN w Lublinie i Archiwum Państwowego w Lublinie z wnioskiem o przeprowadzenie kwerendy mającej na celu odnalezienie wszelkich dokumentów w przedmiocie prowadzonego śledztwa. Nadto koniecznym stało się wykonanie czynności procesowych i innych ukierunkowanych na ustalenie osób pokrzywdzonych oraz ich przesłuchanie w charakterze świadków jak również osób, które pamiętają przedmiotowe zdarzenia i mogą mieć informacje w tej sprawie. Koniecznym stało się podjęcie czynności zmierzających do ustalenia osób, które były odpowiedzialne za popełnione zbrodnie.

Od rezultatu wskazanych czynności uzależnione są dalsze działania procesowe w przedmiotowej sprawie, w tym zmierzające do zakończenia postępowania przygotowawczego.

 

16. Śledztwo w sprawie stanowiącej pójście na rękę władzy państwa niemieckiego zbrodni wojennej i zbrodni przeciwko ludzkości, popełnionej daty bliżej nieustalonej, we wrześniu 1943 r., w Lewandowszczyźnie, pow. lubelskiego, polegającej na zabójstwie Jana P., spośród ludności cywilnej obszaru okupowanego przez funkcjonariusza niemieckiego państwa nazistowskiego, żandarma z posterunku w Bychawie.( S 25.2018.Zn )

W toku prowadzonego śledztwa przesłuchano w charakterze świadków: Henryka N., Stanisława B., Feliksa M. i Władysława F. Z treści ich zeznań wynika, że we wrześniu-październiku 1943 r. niemieccy żandarmi z Bychawy dokonali zatrzymania kilku mieszkańców wsi Romanów, gmina Bychawa oraz Lewandowszczyzny, gmina Krzczonów, pow. lubelski. W Lewandowszczyźnie jeden z żandarmów zastrzelił przed domem Jana P., który był chory i w podeszłym wieku. Pozostałych mężczyzn żandarmi przewieźli do aresztu w Bychawie, na drugi dzień zostali wywiezieni do obozu na Majdanku. Przesłuchany Henryk N. zeznał ponadto, że w Lublinie zamieszkują dzieci pokrzywdzonego Jana P., wskazując je   z imienia i nazwiska. Osoby te zostaną w najbliższym czasie przesłuchane w charakterze świadków.

Aktualnie postępowania dowodowe ukierunkowane zostało na ustalenie szczegółowych okoliczności zdarzenia, w szczególności jego daty, przebiegu, ustalenie najbliższej rodziny rozstrzelanego Jana P. Nadto należy podjąć czynności zmierzające do ustalenia danych sprawcy, a w szczególności danych osobowych, przydziału organizacyjnego do niemieckiej formacji policyjnej, stopnia, funkcji, jego aktualnego miejsca pobytu, względnie daty i miejsca śmieci. Nadto w toku śledztwa podjęte zostaną czynności zmierzające do ustalenia bliższych danych osobowych osób aresztowanych i osadzonych następnie na Majdanku i ich dalszych losów, a w przypadku śmierci pokrzywdzonych, ustalenie i przesłuchanie osób dla nich najbliższych.

 

 

Inne zbrodnie przeciwko pokojowi, ludzkości i zbrodnie wojenne.

 

 

1. Śledztwo w sprawie zbrodni ludobójstwa, popełnionych na terenie byłego województwa wołyńskiego w latach 1939 - 1945 przez nacjonalistów ukraińskich, a w szczególności dopuszczenia się zabójstw kilkudziesięciu tysięcy mężczyzn, kobiet i dzieci narodowości polskiej, znęcania się fizycznego, psychicznego nad członkami polskiej grupy narodowej, zniszczenia lub kradzieży ich mienia oraz stosowania innych represji i czynów nieludzkich w celu stworzenia warunków życia grożących im biologicznym wyniszczeniem bądź zmuszających do opuszczenia swoich siedzib i ucieczki z terenów byłego województwa wołyńskiego. ( S 1.2000.Zi )

W świetle dotychczasowych ustaleń nie ulega wątpliwości, iż zbrodnie, których dopuszczono się wobec ludności narodowości polskiej noszą charakter nie podlegających przedawnieniu zbrodni ludobójstwa. Fakt podjęcia przez przywódców OUN - UPA decyzji o usunięciu         ze wschodnich terenów II RP, a w przypadku Wołynia o wymordowaniu wszystkich Polaków zamieszkujących sporne ziemie w celu uzyskania przed ewentualnymi rozmowami pokojowymi, po zakończeniu wojny, terenów czystych etnicznie, znajduje oparcie w świetle ujawnionych dokumentów, zeznań setek świadków, opinii biegłych historyków, relacji znawców przedmiotu i posiadanych przez nich dokumentów archiwalnych. Antypolskie akcje, mające na celu fizyczne zniszczenie (eksterminację) ludności polskiej z terenu Wołynia, zostały zaplanowane i przygotowane przez polityczne i wojskowe gremia przywódcze OUN - UPA, a wykonane przez podległe im oddziały zbrojne i podporządkowane im grupy samoobrony ukraińskiej oraz zaagitowanych do tego celu chłopów. Morderstwa i wytępianie ludności cywilnej na Wołyniu podjęte zostały w celu zniszczenia Polaków jako grupy narodowej, traktowanej jako przeszkoda w utworzeniu „Wielkiej Ukrainy”.

Szacunkowo zamordowanych na Wołyniu zostało około 60, a nawet 80 tysięcy osób narodowości polskiej. Dziesiątki tysięcy, którym udało się przeżyć te wydarzenia, zostało zmuszonych do ucieczki pozostawiając cały dorobek życia, a nawet pokoleń. Duża część tych osób trafiła następnie na roboty do Niemiec. Akcja nacjonalistów ukraińskich objęła setki miejscowości, wsi, kolonii na terenie województwa wołyńskiego, nie licząc miejsc i obszarów nie zamieszkanych, gdzie również dokonano licznych mordów.

W śledztwie w dalszym ciągu przesłuchiwani są świadkowie tamtych wydarzeń, trwają kwerendy archiwalne realizowane i planowane są kolejne wnioski o przeprowadzenie czynności w drodze międzynarodowej pomocy prawnej, w tym do organów wymiaru sprawiedliwości Ukrainy. Z uwagi na fakt, iż inicjatywa dowodowa w przedmiotowym śledztwie nie została wyczerpana, istnieje prawdopodobieństwo ustalenia sprawstwa niektórych osób, szczególnie usytuowanych niżej w hierarchii wojskowej i politycznej OUN - UPA i skutecznego ich oskarżenia, tym bardziej, że zgodnie z zasadami prawa norymberskiego, działanie na rozkaz nie zwalnia od odpowiedzialności karnej, może mieć jedynie wpływ na złagodzenie kary.

Do sprawy dołączono materiał dowodowy w ramach międzynarodowej pomocy prawnej  z Federacji Rosyjskiej. W toku prowadzonego śledztwa kontynuowane są czynności polegające na poszukiwaniu akt o uznanie za zmarłych osób, które zamieszkiwały teren ówczesnego województwa wołyńskiego, oczekuje się na wyniki analizy historyka badającego kwestię relacji polsko – ukraińskich z okresu II wojny światowej.  

 

2. Śledztwo w sprawie stanowiących pójście na rękę władzy państwa niemieckiego zbrodni przeciwko ludzkości, inspirowanych i tolerowanych przez żołnierzy Armii Czerwonej i funkcjonariuszy NKWD, popełnionych przez obywateli polskich narodowości ukraińskiej, polegających na zabójstwach osób duchownych, członków Towarzystwa Świętego Franciszka Salezego: Stefana F., Mikołaja K. proboszcza Witolda M., a także organisty Władysława W. i sołtysa Bolesława P., do których doszło w dniu 25 września 1939 r., w pobliżu miejscowości Dub, pow. Zamość, województwa lubelskiego. ( S 23.2018.Zi )

 

W toku prowadzonego postępowania ustalono, że zbrodni z dnia 25 września 1939 r.  w pobliżu miejscowości Dub, dokonali miejscowi mieszkańcy narodowości ukraińskiej, podburzani przez syna popa, którzy udzielali pomocy Armii Czerwonej i ochotniczej Milicji. Nadto ustalono, że we wrześniu 1939 r. w Dubie przebywali żołnierze polscy z wycofujących się jednostek. Kiedy w miejscowości tej pojawili sie Sowieci, pomiędzy nimi a wojskiem polskim doszło do wymiany ognia. Po zakończeniu potyczki, na plebanię przyszli żołnierze sowieccy razem z Ukraińcami i komunistyczną, tzw. Milicją z czerwonymi opaskami. Zatrzymanie księdza i kleryków na plebanii było następstwem złego nastawienia Ukraińców, wykorzystujących obecność Armii Czerwonej. Duchownych a także organistę Władysława W. oraz kowala i zarazem sołtysa, Bolesława P. sprawcy uprowadzili i w pobliżu lasu, po torturach, zamordowali. Dopiero po wycofaniu się Sowietów, około sześciu tygodni po morderstwie, zwłoki zostały odnalezione i pochowane na miejscowym cmentarzu.

Nadto ustalono, że w dniu 17 września 1939 r. Armia Czerwona, wypełniając postanowienia układu Ribbentrop - Mołotow, uderzyła na ziemie polskie. W wielu miejscowościach powiatów zamojskiego, tomaszowskiego i hrubieszowskiego Sowieci byli entuzjastycznie powitani przez mniejszości narodowe. We wsiach o przewadze ludności ukraińskiej stawiano im triumfalne bramy, dziewczęta w odświętnych, kolorowych strojach obsypywały żołnierzy sowieckich kwiatami. W wielu miejscowościach pod patronatem NKWD spośród m. in. Ukraińców utworzono wówczas komuny wiejskie i czerwoną milicję, które wyposażono w szerokie uprawnienia. W praktyce działali oni niezwykle brutalnie dokonując morderstw i grabieży mienia obywateli polskich. W swych działaniach pozostawali całkowicie bezkarni.  Pod parasolem ochronnym Armii Czerwonej aresztowali i mordowali przedstawicieli polskiej inteligencji, administracji, ziemiaństwa, oficerów z rozbitych oddziałów wojskowych oraz policjantów i księży.

Postępowanie dowodowe ukierunkowane będzie na ustalenie szczegółowych okoliczności zdarzenia, jego przebiegu, odszukanie żyjących świadków, najbliższej rodziny ofiar, urzędowego potwierdzenia zgonu pokrzywdzonych, wykrycia i ustalenia sprawców, ich aktualnego miejsca pobytu, względnie daty i miejsca śmieci.

 

do góry